bm1 bm2 bm3 bm4 bm6 bm7 bm8 bm9

Gdy w sporcie wygrywa głowa

2012-03-22,

Kategoria : Aktualno┼Ťci

Wielokrotnie s┼éyszy si─Ö od sportowc├│w, trener├│w, reporter├│w r├│┼╝nych dyscyplin, ┼╝e zawodnik, czy zesp├│┼é nie wytrzyma┼é napi─Öcia, ┼╝e presja go ÔÇ×zjad┼éaÔÇŁ. Niekt├│rzy genialnie sprawdzaj─ů si─Ö podczas trening├│w, jednak w trakcie zawod├│w nie prezentuj─ů tych umiej─Ötno┼Ťci w takim stopniu, w jakim potrafi─ů. Zdarza si─Ö, ┼╝e podczas meczu zesp├│┼é do pewnego momentu gra na wysokim poziomie, nast─Öpnie zaczyna pope┼énia─ç ogromn─ů ilo┼Ť─ç b┼é─Öd├│w. Jak to si─Ö dzieje?

M├│wi si─Ö, ┼╝e w sporcie, szczeg├│lnie tego najwy┼╝szego szczebla wygrywa g┼éowa. Pozwala ona przekracza─ç granice w┼éasnych mo┼╝liwo┼Ťci, pozwala bi─ç rekordy. Gdy m├│wimy o czo┼éowych sportowcach, bez wzgl─Ödu na dziedzin─Ö uprawianego sportu, zawodnicy prezentuj─ů nies┼éychanie wysoki warsztat techniczny i fizyczny. O tym, kto stanie na podium, kto wygra decyduje ÔÇ×mocniejszaÔÇŁ psychika.

Coraz cz─Ö┼Ťciej trenerzy i zawodnicy zar├│wno zagraniczni jak i polscy wsp├│┼épracuj─ů z psychologami ÔÇô wiedz─ů, ┼╝e psychik─Ö ─çwiczy si─Ö tak samo jak cia┼éo.

Jednym z pierwszych odnotowanych osi─ůgni─Ö─ç wsp├│┼épracy treningu sportowego i mentalnego jest przypadek Rogera Gilberta Bannistera. ├ôwczesny student medycyny, w 1954 roku jako pierwszy cz┼éowiek w historii przebieg┼é mil─Ö (1609 metr├│w) poni┼╝ej 4 minut(3:59,4). Lekarze m├│wili, ┼╝e taki wyczyn przekracza granic─Ö ludzkiego organizmu, jest to niewykonalne i mo┼╝e sko┼äczy─ç si─Ö tragicznie dla biegacza. Bannister osi─ůgn─ů┼é rekordowy czas po up┼éywie 9 lat od poprzedniego rekordu. Interesuj─ůcym jest fakt, ┼╝e w ci─ůgu roku po tym wyczynie rekord ten zosta┼é powt├│rzony przez 37 innych biegaczy.

Drugim przyk┼éadem jest posta─ç mistrz olimpijskiego z 1964 roku ÔÇô Billego Millsa, kt├│ry podczas igrzysk w Tokio, w biegu na 10┬á000 metr├│w zdoby┼é z┼éoty medal. Jego zwyci─Östwo jest uznawane jako jedno z najwi─Ökszych w historii igrzysk. Bieg na 10┬á000 metr├│w rozgrywany by┼é pod tempo rekordzisty ÔÇô Rona Clarcka. W po┼éowie dystansu utrzyma┼éo si─Ö pi─Öciu biegaczy, jednak na dwa okr─ů┼╝enia przed met─ů pozosta┼éo ich trzech: Clarck, Gammoudi oraz Mills. Gammoudi wyszed┼é do przodu odpieraj─ůc ataki Clarka, jednak niespodziewanie na ostatniej prostej Mills po zewn─Ötrznym torze wyprzedzi┼é ich obu. Ustanowi┼é on rekord olimpijski (28:24,4) i tym samym poprawi┼é sw├│j rekord ┼╝yciowy o 50 sekund.

Obu sportowc├│w ┼é─ůczy wiele cech. Ka┼╝dy z nich mia┼é ogromn─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç w┼éasnego organizmu. Doskonale znali swoje moce i s┼éabe strony. Jednak najistotniejszym czynnikiem by┼éo stosowanie przez obu rekordzist├│w treningu wyobra┼╝eniowego. Na wiele miesi─Öcy przed startem wyobra┼╝ali oni sobie z niezwyk┼é─ů precyzj─ů ka┼╝dy element startu. Jak w swojej biografii m├│wi Bannister: ..wiedzia┼éem, ┼╝e tego dokona┼éem, zanim jeszcze us┼éysza┼éem, jaki czas osi─ůgn─ů┼éem.

Trening mentalny sk┼éadaj─ůcy si─Ö m.in. z wizualizacji pozwala na przekraczanie w┼éasnych barier. Wiemy, ┼╝e cel mo┼╝emy osi─ůgn─ů─ç, wiemy jak to b─Ödzie wygl─ůda─ç. W trakcie startu realizujemy wcze┼Ťniejsze za┼éo┼╝enia (wyobra┼╝enia), dzia┼éamy zgodnie z planem.

Sam Mills przyzna┼é, ┼╝e: pod┼Ťwiadomo┼Ť─ç nie dostrzega r├│┼╝nicy mi─Ödzy ┼Ťwiatem rzeczywistym a wyobra┼╝onym. Rzeczywi┼Ťcie jest to pot─Öga ludzkiego umys┼éu. Reakcje organizmu na to, co si─Ö dzieje w naszej g┼éowie s─ů automatyczne. Wystarczy, ┼╝e dok┼éadnie wyobrazimy sobie stresuj─ůc─ů dla nas sytuacj─Ö np. sprawdzian, ci─Ö┼╝ki egzamin, wyst─ůpienie publiczne, zbli┼╝aj─ůce si─Ö wa┼╝ne zawody b─ůd┼║ turniej. Od razu nasz organizm reaguje ÔÇô wzrasta nam t─Ötno, ÔÇ×roz┼ŤwietlaÔÇŁ si─Ö umys┼é. Jednych to przera┼╝a ÔÇô hamuje, innym za┼Ť pomaga ÔÇô mobilizuje. Dzieje si─Ö tak, dlatego, ┼╝e podczas wyobra┼╝ania ruchu kora motoryczna wysy┼éa impulsy do w┼é├│kien mi─Ö┼Ťniowych za pomoc─ů motoneuron├│w w rdzeniu kr─Ögowym. Owe impulsy r├│┼╝ni─ů si─Ö od rzeczywistego ruchu jedynie tym, ┼╝e s─ů troch─Ö s┼éabsze. Dzi─Öki regularnym powt├│rzeniom wyobra┼╝e┼ä nast─Öpuje torowanie po┼é─ůcze┼ä powoduj─ůc silniejszy i bardziej precyzyjny sygna┼é.

Technik─Ö wizualizacji stosuje wielu czo┼éowych zawodnik├│w z r├│┼╝nych dyscyplin sportowych, m.in. Michael Phelps ÔÇô wielokrotny medalista igrzysk olimpijskich. M├│wi o sobie, ┼╝e jest przygotowany na wszystko, nie ma sytuacji, kt├│ra mo┼╝e go zaskoczy─ç. Podczas jednego z bieg├│w olimpijskich obsun─Ö┼éy mu si─Ö okulary, nie zaskoczy┼éa go ta sytuacja ÔÇô wygra┼é bieg.

┬áNiew─ůtpliwie automatyzm reakcji jest zjawiskiem pomocnym. Wystarczy odpowiednio nakierowa─ç nasze my┼Ťli, nauczy─ç si─Ö reagowania na stres, kontrolowa─ç nasz organizm i nasze pobudzenie. ─ćwiczenie koncentracji pozwala na selekcj─Ö bod┼║c├│w dop┼éywaj─ůcych z zewn─ůtrz, nie rozpraszamy si─Ö wtedy ÔÇô ┼Ťwietnie kontrolujemy otoczenie, kt├│re na nas oddzia┼éuje.

Praca z ludzk─ů psychik─ů jest niezwykle z┼éo┼╝ona. Ludzki umys┼é, niewyobra┼╝alnie delikatny i wra┼╝liwy na techniki oddzia┼éywa┼ä, mo┼╝e bardzo pom├│c, ale tak┼╝e i zaszkodzi─ç, szczeg├│lnie, gdy jest to umys┼é sportowca. Dlatego powsta┼éa psychologia sportu, inaczej nazywana psychologi─ů w sporcie. Sukces sportowy jest kszta┼étowany przez wiele czynnik├│w pochodz─ůcych od sportowca, jego osobowo┼Ťci, jego ┼╝ycia prywatnego, mo┼╝liwo┼Ťci fizycznych, jak r├│wnie┼╝ pochodz─ůcych z otoczenia ÔÇô takich jak osoba trenera, ┼Ťrodowisko (inni sportowcy, sprz─Öt, zaplecze techniczne), w kt├│rym trenuje zawodnik, a┼╝ po sam─ů sytuacj─Ö startow─ů.

Zawodnicy maj─ů ogromn─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, co im przeszkadza we w┼éasnym rozwoju sportowym, trenerzy znaj─ů potrzeby swoich sportowc├│w, jednak bardzo trudno jest im ÔÇ×przeskoczy─çÔÇŁ pewne sprawy. Potrzebuj─ů oni gotowych technik, ─çwicze┼ä, konkretnych zada┼ä, kt├│re umo┼╝liwi─ů lepsze funkcjonowanie. Trening mentalny, podobnie jak fizyczny, ┼╝eby przyni├│s┼é oczekiwany efekt potrzebuje wielu powt├│rze┼ä oraz czasu na wy─çwiczenie.

Jednak umiej─Ötne korzystanie i ─çwiczenie umys┼éu w po┼é─ůczeniu z optymalnym poziomem stresu pozwala na osi─ůganie rzeczy niemo┼╝liwych - cz┼éowiek nie ma sobie r├│wnych, potrafi dokona─ç tego, czego oczekuje, w┼éasne oczekiwania zna bardzo dobrze i doskonale wie na ile go sta─ç. Nale┼╝y jednak zachowa─ç r├│wnowag─Ö w treningu cia┼éa i umys┼éu, a tak┼╝e by─ç ostro┼╝nym w pracy z ludzk─ů psychik─ů, gdy┼╝ jest ona pot─Ög─ů, kt├│ra mo┼╝e nam wiele da─ç - pozwala na osi─ůgni─Öcie sukcesu, sprawia, ┼╝e mamy w┼éadz─Ö nad samym sob─ů.

Autor: Paulina Kowal


Drukuj